Kısa cevap: Dilekçe yazan yapay zeka araçları taslak çıkarmak, dili düzeltmek ve yapı kurmak için güvenli; içtihat bulmak, kanun maddesi yazmak ve son halini mahkemeye sunmak için tek başına güvenli değil. 2026'da Türkiye'de bir avukat, yapay zekanın dilekçesine eklediği yanlış Yargıtay künyeleri yüzünden aynı gün hem baro hem savcılık soruşturmasıyla karşılaştı. Türkiye Barolar Birliği de Ağustos 2026'da yayımladığı rehberde çizgiyi net çekti: yapay zeka kullanılabilir, ama doğrulanmamış çıktı mahkemeye sunulamaz.
Bu rehber, dilekçe hazırlama yapay zeka araçlarını hangi işlerde güvenle kullanabileceğini, hangi işlerde asla tek başına bırakmaman gerektiğini ve kendini nasıl koruyacağını anlatıyor. Hem kendi dilekçesini yazan vatandaş hem de avukat için.
Dilekçe yazan yapay zeka gerçekten ne yapıyor?
Önce yanlış bir beklentiyi düzeltelim. ChatGPT, Claude, Gemini gibi araçlar bir hukuk veri tabanı değil. Metin üreten modeller. Sen "kira artışına itiraz dilekçesi yaz" dediğinde, milyonlarca metinden öğrendiği kalıplara göre en olası cümleleri sıralıyor.
Bu, üç şeyi çok iyi yapmasını sağlıyor:
- Dilekçenin iskeletini kurmak (başlık, taraflar, konu, açıklamalar, hukuki sebepler, sonuç ve istem)
- Dağınık bir olayı düzenli, okunabilir bir anlatıya çevirmek
- Yazdığın metindeki dil, akış ve mantık hatalarını yakalamak
Ve tam olarak aynı sebeple, bir şeyi çok kötü yapıyor: olmayan şeyi varmış gibi yazmak. Buna halüsinasyon deniyor. Yapay zeka bir Yargıtay kararının nasıl göründüğünü biliyor; o yüzden gerçek bir karar bulamadığında, gerçek görünen bir karar üretiyor. Daire adı, esas numarası, karar numarası, tarih, hepsi inandırıcı. Hiçbiri gerçek olmayabilir.
Sorun burada başlıyor.
Türkiye'de ne oldu: 2026 Ankara vakası
Bu risk teorik değil. Haziran 2026'da Ankara'da bir Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunulan dilekçede, üç Yargıtay kararına atıf vardı. Duruşmada karşı taraf avukatı kararların bulunamadığını söyledi. Mahkeme UYAP'ta arattı, kararları belirtilen künyelerle bulamadı ve aynı gün hem Ankara Barosu'na hem savcılığa soruşturma yazısı gönderdi.
Dilekçeyi imzalayan avukat, kararların içeriğinin gerçek olduğunu ama yapay zekanın esas ve karar numaralarını yanlış yazdığını, üç farklı karar gibi görünenin aslında aynı kararın hatalı künyelerle sunulmuş halleri olduğunu açıkladı.
Bu vakada üç ders var:
- Yapay zeka "içeriği doğru, künyesi yanlış" üretebilir. Bu, tamamen uydurma karardan daha tehlikeli, çünkü metni okuyan kişi içeriği tanıyıp güveniyor.
- Hatayı yapay zekanın yapması sorumluluğu ortadan kaldırmıyor. Dilekçedeki imza kimin, sorumluluk onun.
- Sonuç anında geliyor. Uyarı, düzeltme fırsatı, ikinci şans yok. Aynı gün soruşturma.
Bu vakanın suç oluşturup oluşturmadığı hukukçular arasında tartışmalı; bazı analizler yapay zeka kaynaklı hatalı künyenin ceza hukuku anlamında suç teşkil etmeyeceğini savunuyor. Ama soruşturmanın kendisi, itibar kaybı ve disiplin süreci, suç olsun olmasın gerçekleşmiş durumda.
Dilekçe hazırlama yapay zeka: 5 gerçek risk
1. Uydurma veya hatalı içtihat
En bilinen risk. Yapay zeka Yargıtay, Danıştay, Bölge Adliye Mahkemesi veya Anayasa Mahkemesi kararı üretebilir ve bunların bir kısmı hiç var olmayabilir, bir kısmı gerçek kararın yanlış künyesi olabilir, bir kısmı da gerçek ama konuyla ilgisiz olabilir. Üçü de dilekçeni çürütür.
2. Yanlış veya yürürlükten kalkmış kanun maddesi
Yapay zeka modelleri belirli bir tarihe kadar olan veriyle eğitiliyor. Türk mevzuatı sık değişiyor. 2026'da yazdırdığın dilekçede 2023'te değişmiş bir madde numarası ya da artık yürürlükte olmayan bir düzenleme çıkabilir. Kira hukuku, tüketici hukuku, iş hukuku bu açıdan özellikle riskli.
3. Süre ve usul hataları
Bir dilekçenin en kritik unsuru bazen içeriği değil, zamanlaması. İtiraz süresi, dava açma süresi, cevap süresi, hak düşürücü süreler. Yapay zeka sana "7 gün içinde" derken gerçekte 2 hafta olabilir, ya da tam tersi. Ayrıca hangi mahkemeye, hangi usulle verileceği, harç, tebligat gibi usul detayları yapay zekanın genelleme yaptığı yerler. Usul hatası, en haklı davayı bile kaybettirir.
4. Kişisel veri ve sır ihlali
Dilekçe yazdırmak için yapay zekaya ne yüklüyorsun? Adını, TC kimlik numaranı, karşı tarafın bilgilerini, sözleşmeleri, sağlık raporlarını, banka dekontlarını. Bunların ücretsiz ve kamuya açık bir yapay zeka aracına yüklenmesi, verinin nerede saklandığı, model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı ve yurt dışına aktarılıp aktarılmadığı soruları cevaplanmadan yapılıyor.
Avukat için bu daha ağır: müvekkil sırrı ve KVKK yükümlülüğü devrede. TBB rehberi bunu açıkça yazıyor: kamuya açık veya sözleşmesel güvenceleri yetersiz yapay zeka sistemlerine anonimleştirilmemiş müvekkil bilgileri, özel nitelikli kişisel veriler, dava ve icra dosyası içerikleri, deliller ve ticari sırlar aktarılmamalı.
Bu adımı elle yapmak zorunda değilsin: Rumuzla tam bu iş için var. Belgeyi yapay zekâya vermeden önce isim, TCKN, IBAN gibi verileri tarayıcının içinde — hiçbir sunucuya göndermeden — etiketler; yapay zekâdan dönen cevabı şifreli haritayla tek tıkla gerçek isimlere geri döndürürsün. Dilekçe akışının tamamı için dilekçe çözümü sayfasına bakabilirsin.
5. Yanlış özgüven
Yapay zekanın ürettiği dilekçe düzgün görünür. Başlıklar yerinde, dil resmi, akış mantıklı. Bu görüntü, içeriğin doğru olduğu hissi verir. En tehlikeli dilekçe, kötü görünen değil, iyi görünüp yanlış olandır.
Avukat dilekçe yapay zeka: TBB rehberi ne diyor?
Türkiye Barolar Birliği, Ağustos 2026'da "Avukatlıkta Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Tavsiye Rehberi"ni yayımladı. Rehber, 14-15 Şubat 2026'da Ankara'da yapılan Yapay Zeka ve Avukatlık Çalıştayı'na dayanıyor. Yasaklayıcı değil; avukatların yapay zekadan güvenli ve mesleki yükümlülüklere uygun biçimde yararlanmasını amaçlıyor.
Rehberin dilekçe hazırlayan avukat için dört net kuralı var:
| Alan | Kural |
|---|---|
| Doğrulama | Yapay zeka çıktısı, resmî ve güvenilir kaynaklardan doğrulanmadan mahkemeye, idareye, müvekkile veya üçüncü kişilere sunulmaz |
| Müvekkil verisi | Anonimleştirilmemiş müvekkil bilgisi, dosya içeriği ve delil, güvencesi yetersiz sistemlere aktarılmaz |
| Sağlayıcı seçimi | Verinin nerede işlendiği, model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı, yurt dışına aktarılıp aktarılmadığı değerlendirilir |
| Sorumluluk | Mesleki sır, kişisel veri, müvekkil menfaati, nihai hukuki muhakeme ve mesleki sorumluluk hiçbir aşamada yapay zekaya devredilemez |
Rehberde ayrıca büro içi yapay zeka politikası ve müvekkil sözleşmesi için örnek hükümler ile yapay zeka hizmet sağlayıcılarını değerlendirmeye yönelik kontrol soruları yer alıyor. Yapay zeka kullanan her avukatın bu rehberi bir kez baştan sona okuması gerekiyor.
Neyi yaptırabilirsin, neyi yaptıramazsın
Aşağıdaki tablo, dilekçe yazan yapay zeka araçlarını nerede güvenle kullanabileceğini gösteriyor.
| Güvenli (yapay zekaya bırak) | Kontrolle güvenli (yapay zeka yazsın, sen doğrula) | Güvenli değil (tek başına asla) |
|---|---|---|
| Dilekçe iskeleti ve başlıklar | Olayların anlatımı (tarih ve tutarları kontrol et) | İçtihat bulma ve künye yazma |
| Dağınık notları düzenli anlatıya çevirme | Hukuki sebepler bölümünün taslağı | Kanun maddesi numarası ve içeriği |
| Dil ve yazım düzeltme | Sonuç ve istem kısmının ifadesi | Süre hesabı ve son gün |
| Uzun metni özetleme | Karşı tarafın argümanlarına cevap taslağı | Hangi mahkemeye, hangi usulle verileceği |
| Kendi dilekçende mantık boşluğu arama | Kişisel veri içeren belgelerin işlenmesi (güvenli sistem değilse) |
Kural basit: yapay zeka "nasıl yazılır"ı bilir, "hukuken doğru mu"yu bilmez. İlkini ona bırak, ikincisini kendin ya da bir avukatla yap.
Güvenli kullanım için 7 adımlık kontrol listesi
Bu listeyi kopyala, her yapay zeka destekli dilekçe için baştan sona uygula.
- Veriyi temizle. Yapay zekaya yüklemeden önce isim, TC no, adres, IBAN, karşı taraf bilgilerini çıkar; "A" ve "B" ile yaz. Avukatsan bu zorunlu, tercih değil.
- Aracı seç. Ücretsiz, kamuya açık bir araç mı? Verilerin model eğitiminde kullanılıyor mu? Bilmiyorsan kişisel veri yükleme.
- İskeleti yaptır, içeriği sen doldur. Yapay zekadan yapı ve dil iste; olayları, tarihleri, tutarları kendin yaz.
- Her karar künyesini UYAP'ta ara. Dilekçedeki her Yargıtay, Danıştay, BAM, AYM kararını esas ve karar numarasıyla resmî kaynaktan bul. Bulamadığın kararı sil — istisnasız.
- Her kanun maddesini mevzuat.gov.tr'de aç. Madde numarası doğru mu, hâlâ yürürlükte mi, içeriği yapay zekanın yazdığı gibi mi?
- Süreyi bağımsız hesapla. Yapay zekanın söylediği süreye güvenme; kanundan kendin bak, tebliğ tarihinden kendin say. Süre kaçınca dilekçenin içeriği önemsizleşir.
- Son okumayı insan yapsın. Mahkemeye sunulmadan önce metni yapay zeka değil, sen ya da bir avukat baştan sona okusun.
Kendi dilekçeni yazıyorsan
Vatandaş olarak kendi dilekçeni yazma hakkın var ve yapay zeka bunu kolaylaştırıyor. Ama iki şeyi bil.
Birincisi, basit ve düşük riskli işlerde yapay zeka iyi bir başlangıç noktası: idareye başvuru, bilgi edinme talebi, basit bir itiraz, tüketici hakem heyeti başvurusu gibi. Süre kaçırma riski düşük, usul basit, hata telafi edilebilir.
İkincisi, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, istinaf, temyiz gibi işlerde hata telafi edilemez. Süre kaçtıysa kaçtı. Yanlış mahkemeye verildiyse verildi. Bu tür işlerde yapay zekayı taslak için kullan ama son halini bir avukata göstermeden sunma. Bir saatlik danışmanlık, kaybedilmiş bir davadan ucuzdur.
Bir de şunu bil: başkası adına ücret karşılığı dilekçe hazırlamak, baroya kayıtlı avukatlara ait bir iş. Yapay zeka bu kuralı değiştirmiyor. Kendi dilekçeni yazabilirsin; "yapay zekayla dilekçe yazıyorum" diye başkalarına hizmet satmak ayrı bir hukuki sorun.
Avukatsan
Yapay zekayı kullanmamak artık rekabet dezavantajı. Ama yanlış kullanmak meslek hayatını bitirebilir. İkisinin arasındaki çizgi, Ankara vakasında görüldüğü gibi tek bir doğrulama adımından ibaret.
Büronda üç şeyi bugün yap:
- Yazılı bir yapay zeka politikası oluştur. TBB rehberinde örnek hükümler var. Hangi araç, hangi veri, hangi doğrulama adımı, kim sorumlu.
- Müvekkil sözleşmene yapay zeka kullanımı hükmü ekle. Müvekkil, verisinin hangi araçla nasıl işlendiğini bilmeli.
- Doğrulamayı zorunlu adım yap. "Yapay zeka yazdı, ben okudum" yetmez. "Her künyeyi UYAP'ta buldum, her maddeyi mevzuattan açtım" gerekiyor.
Bunları yapan avukat için yapay zeka bir kaldıraç. Yapmayan için bir soruşturma dosyası.
Sonuç
Dilekçeyi yapay zekâya yazdırmak güvenli mi? Yapay zekaya "yazdırmak" güvenli değil. Yapay zekayla "yazmak" güvenli, hatta akıllıca.
Fark tek kelimede: doğrulama. İskeleti ve dili yapay zekaya bırak; her karar künyesini, her kanun maddesini, her süreyi kendin ya da bir avukatla doğrula. Bu adımı atlayan Ankara'daki avukat aynı gün soruşturmayla karşılaştı. Bu adımı atan avukat, iki saatlik işi yirmi dakikada bitiriyor.
Yapay zeka dilekçeni yazsın. Ama imzayı sen atıyorsun ve sorumluluk imzada. Grow Defensibly.
Kaynaklar: Türkiye Barolar Birliği, "Avukatlıkta Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Tavsiye Rehberi", Ağustos 2026 (barobirlik.org.tr). Ankara'da yapay zeka kaynaklı hatalı Yargıtay künyeleri nedeniyle avukat hakkında başlatılan baro ve savcılık soruşturması, Haziran 2026 (Kısa Dalga, Hukuki Haber). 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Somut dilekçen için bir avukata danış.
Sık sorulan sorular
+Yapay zeka ile yazılmış dilekçe mahkemede geçerli mi?
Evet. Dilekçenin nasıl yazıldığı değil, içeriğinin doğru ve usule uygun olması önemli. Mahkeme yapay zeka kullanılıp kullanılmadığını sormaz; içeriği inceler. Sorun, içerikte uydurma karar ya da yanlış madde çıkmasıdır.
+ChatGPT dilekçe yazabilir mi?
Taslak yazabilir. Ama ChatGPT ve benzeri genel amaçlı araçlar Türk hukuku konusunda halüsinasyon üretebilir: olmayan kanun maddeleri, yanlış Yargıtay künyeleri, uydurma içtihatlar. Yazdırdığın her hukuki iddiayı birincil kaynaktan doğrulaman gerekiyor.
+Yapay zeka dilekçe örneği kullanmak güvenli mi?
İskelet olarak evet, içerik olarak hayır. Örnek dilekçedeki madde numaraları ve süreler senin olayına ve bugünkü mevzuata uymayabilir. Örneği yapı için kullan, her hukuki unsuru kendin kontrol et.
+Avukat yapay zeka kullanabilir mi?
Evet. TBB'nin Ağustos 2026 rehberi yapay zeka kullanımını yasaklamıyor, güvenli kullanım için çerçeve çiziyor. Şartlar: çıktıyı doğrulamadan sunmamak, anonimleştirilmemiş müvekkil verisini güvencesiz sistemlere yüklememek ve mesleki sorumluluğu devretmemek.
+Yapay zekanın uydurduğu içtihadı mahkemeye sunmak suç mu?
Bu konu hukukçular arasında tartışmalı. Bazı analizler kasıt olmadan yapılan bu hatanın ceza hukuku anlamında suç teşkil etmeyeceğini savunuyor. Ancak 2026 Ankara vakasında mahkeme aynı gün hem baro hem savcılık soruşturması başlattı. Suç olsun ya da olmasın, disiplin süreci ve itibar riski gerçek.
+Dilekçe için hangi yapay zeka aracı daha güvenli?
"Daha güvenli" araç, hukuk veri tabanına bağlı olan ve verini eğitimde kullanmayan araçtır. Genel amaçlı ücretsiz araçlar en riskli kategoride. Ama hiçbir araç doğrulama adımını ortadan kaldırmaz; en iyi araçla bile her künyeyi ve maddeyi kendin kontrol etmen gerekir.